Người lớn bữa nay thật có lỗi với cả tiền nhân, cả đời đang lớn, khi không kềm chế nổi số vụ bạo hành gia đình và những án mạng trong dân cư tăng lên…tù túng thanh, thiếu niên vẫn nhức nhói, gây án rất tinh vi, trí trá, mọi, hành động liều lĩnh, khinh thường pháp luật và các chuẩn đạo đức từng lớp… Ai đời sang thế kỷ 21 lâu rồi mà không ít bà mẹ nước ta vẫn dặn con gái đi lấy chồng, "chồng có to tiếng cũng nhẫn giữ thân, đừng nói qua nói lại, nó đánh cho thiệt thân con ạ”
Các cơ quan vũ trang cần được trang bị khí giới khi làm nhiệm vụ, vì họ có thể đối đầu với tội nhân bất cứ lúc nào. Vụ việc bắn nhau và nhiều vụ án hình sự liên hệ tới gia đình, họ hàng làng nước đang báo động không phải vấn đề an ninh an toàn thứ tự, mà báo động phần hẫng hụt đạo pháp trong định hướng xây dựng con người.
Con cái lại dặn cha mẹ ra đường, "nhỡ có bị va quệt xe với đám con cháu cũng đừng nặng lời kẻo nó sẵn sàng đánh lại cha/mẹ đấy”… Những đốm lửa bạo hành ý thức và vật chất, bạo lực thô bạo có thể bất ngờ bùng lên bất cứ ở đâu, từ gia đình tới học đường, công sở, trên đường giao thông, bất cứ lúc nào. CSGT nước ta chỉ cần dùng các công cụ tương trợ ra hiệu và cùng lắm là dùng cây roi điện để thực thi nhiệm vụ.
Chỉ khi được giáo dưỡng đúng cách từ nhỏ, ra đời mới có được bản lĩnh sống từ tốn, không vội chụp giựt, không sống khác với bản thân mình. Roi điện hay súng ngắn xét đến cùng nếu hành xử, dùng sai luật pháp đều phải phạt nặng. Họ dạy cho học sinh mình rằng, có rất nhiều tuyển lựa trong hành xử và từ đây sẽ định vị được chính mình.
Không sống vượt trên sức của mình. Như trong hàng vạn khu dân cư của ta cũng có nơi nở bừng hoa bác ái, có nơi héo cháy tình người. Văn hóa, giáo dục của một dân tộc, nhà nước bao giờ cũng nằm trong phạm trù lịch sử mới - cũ đắp bồi.
Có người lại cho rằng, cần đặt ra một câu hỏi lớn về nghĩa vụ quản lý đối với những người được sử dụng vũ khí. Theo chủ toạ VFF Nguyễn Trọng Hỷ, ngay cả "trọng tài cũng không quý trọng cầu thủ U19 Việt Nam”.
Đó là gì vậy? ít ra là tâm thế điềm tĩnh có thể tự hóa giải nộ khí để không phải trả giá đắt. Một khi đã gieo hạt đúng cách, triết lý giáo dục mạch lạc, những hạt mầm U19 lên xanh là điều mọi người hy vọng và có chút lạ lùng, vì nó khác những gì đang có. Trong bức tranh bóng đá Việt Nam nhiều màu xám thì tinh thần "coi trọng lẫn nhau” quý hiếm ấy của U19 như màu xanh tươi sáng bừng lên đáng trân trọng.
Cuộc sống cần phải xanh tươi đẹp lên, an bình lên theo hướng đó. Qua 12 năm phổ quát, nhiều học trò vẫn không biết kiểm soát bản thân, ứng phó với những vấn đề cá nhân, kiểm soát tài chính, xúc cảm bản năng. Trong cuộc sống đương đại những thú vui giải trí đã khác xưa, và cạnh tranh, sức ép trong học tập, làm việc càng không giống. Các cầu thủ Indonesia đã chơi xấu suốt từ đầu đến hết 2 hiệp phụ, thẳng tắp bỏ bóng đá người.
Điều đáng lo ngại đó là một nền giáo dục nặng về lý thuyết và nhẹ thực hành, nặng chữ nghĩa kém chiều sâu nhân văn, đã không nhìn thẳng vào cái xấu, cái yếu mang tính nguyên lý ở mỗi người. Văn hóa, giáo dục của một dân tộc, quốc gia bao giờ cũng nằm trong phạm trù lịch sử mới - cũ đắp bồi. Sự xuống cấp lối sống hay tha hóa đạo đức không chỉ ở lớp trẻ.
Chỉ có thể chuyên sâu một số lĩnh vực chuyên môn và cần được trang bị đủ đầy những kỹ năng cấp thiết để sống tốt, xử sự đàng hoàng trong nhiều cảnh huống của đời sống đầy biến động. Triết lý giáo dục cũng rơi vào mộng ảo khi định hướng sản phẩm giáo dục là con người toàn diện. Thậm chí luật sư Trần Quốc Thuận - nguyên Phó Chủ nhiệm văn phòng Quốc hội còn lưu ý, CSGT ở các nước trên thế giới nói chung không cho dùng súng.
Lớp cầu thủ trẻ U19 được giáo dục ít nhiều về văn hóa, về phong cách chơi bóng hiệu quả mà vẫn có một phong cách ứng xử thanh nhã, trí thức. Mà FIFA đề cao tinh thần fair play - không chỉ là đá hay, đá đẹp, cao thượng, fair play còn là hành vi trọng tất thảy thành viên của một giải đấu.
Trong sự thâm nhập ngổn ngang những trào lưu sống mới, cả những "khí giới” mới chưa thể kiểm soát hết ấy càng cần sự nghiêm cẩn của lực lượng này. Một thiếu tá - Phó trạm kiểm soát tử vong và hai sĩ quan CSGT bị thương nặng đã làm xấu đi hình ảnh người công an dân chúng trong mắt người dân.
Chí ít là ở chỗ bằng sự hiểu biết pháp luật của họ, người dân và chính quyền có thể đặt lòng tin kỷ cương quốc gia, từng lớp được coi trọng, gìn giữ từ đây, định vị được tâm thế mỗi người.
Lối hành xử non kém đã xảy ra chính nơi kỷ cương pháp luật cần nghiêm cẩn nhất. Nó cũng cho thấy nộ khí phải trả giá đắt ra sao. Nhưng ở trận đấu đó các cầu thủ trẻ Việt Nam thi đấu rất tự tin, bản lĩnh, chơi đẹp mắt, cống hiến, chinh phục ngay cả những khán giả khó tính nhất.
Danh dự, uy tín cả ngành bị thương tổn vì con sâu làm rầu nồi canh… Người thì cho rằng đó là sự đứt gãy trong giáo dục, bởi quá trình giáo dục lối sống từ nhà trường tới công sở, đơn vị đều đang bị coi nhẹ một cách đáng báo động. Những người dẫn dắt lớp cầu thủ trẻ này nhìn thấy trước chặng đường các em sẽ qua không thiếu những hóc búa, sức ép không dễ gì toàn thắng nên không hiếu thắng và không sợ hãi thất bại.
Hiện có nhiều doanh nghiệp mời chuyên gia tâm lý tới dạy kỹ năng ứng xử và xây dựng văn hóa doanh nghiệp, làm việc nhóm.
Trước nhất nên có một quan niệm đúng về hai vấn đề này, từ đó hoạ may mới giảng nghĩa được sao đời sống muốn an lành lại dứt khoát phải nâng cao dân trí, sao con người càng hiểu biết càng có nhiều chọn lọc, càng dung hòa thấu tình đạt lý. Họ hiểu thứ tâm lý vĩ cuồng hoặc tự rơi vào ảo ảnh sẽ làm thui chột anh tài, thân bại danh liệt nhanh nhất, phải tránh từ bé. Nhưng thực ra về thực chất, quý trọng đạo lý và pháp lý, giáo dục kỹ năng sống để mỗi người có bản lĩnh tự chủ, kiềm chế bản năng và bổn phận quản lý dùng vũ khí là hai câu chuyện khác nhau, dù rằng cái nọ sẽ tác động đến cái kia và ngược lại.
Học lệ luật là để biết "sợ”, để tuân đúng kỷ cương phép tắc và học đạo lý để tự giác rèn mình, giữ mình làm người tử tế. Và không chỉ trong bóng đá… Lâu nay người ta hay bàn đến một hiện trạng bạo lực xô bồ, chứa chan trong đời sống với không ít lo âu. Nhưng đạo đức và tính kỷ luật của những người sử dụng quyết định số vụ vi phạm cao hay thấp.
Nhất là thiếu kỹ năng nhận nghĩa vụ, đối phó với những thất bại và khổ đau. Từ xa xưa, lực lượng công an, quân đội có truyền thống kỷ luật nghiêm, quân lệnh như sơn, cũng là những ngành có bề dày kinh nghiệm tổ chức giám sát chém đẹp đội ngũ, kịp đưa ra khỏi ngành những kẻ manh nha biến chất có nguy cơ vi phạm đạo lý, chưa nói pháp lý.
Những người lớn bữa nay thật có lỗi với cả tiền nhân, cả đời đang lớn khi không kiềm chế nổi số vụ bạo lực và những án mạng trong dân cư tăng lên…Trong khi cuộc sống cần phải xanh tươi và an bình.
Sống trong cộng đồng mà không quan tâm vun đắp quan hệ cộng đồng, thiếu cả kĩ năng biểu cảm với người nhà. Một không khí găng như thế đủ để là những tỉ dụ điển hình về trống trải đạo lý và pháp lý, chứ đừng chỉ đổ lỗi cho văn hóa ngoại lai thâm nhập hay quản lý khí giới còn lỏng lẻo.
Những người thầy thuốc nhiều khi không còn được tôn trọng đúng mực như trước, bệnh nhân và côn đồ sẵn sàng náo loạn, xử nhau và "xử” cả thầy thuốc ngay trong bệnh viện.
Vụ án mạng nghiêm trọng công an nổ súng vào đồng sự tại Trạm phẳng kiểm soát liên lạc Suối Tre (Đồng Nai) khiến dư luận sững sờ, bất ngờ.
Nhưng bài học đạo đức ta dạy học sinh vẫn chung chung xơ cứng, cũ kỹ giáo điều, thời chiến cũng như thời bình, bao cấp cũng như thị trường… Rất khó hóa giải những "nộ khí hiện đại”. Sáng ý là sống đúng sức mình. Có một sự kiện thật ấm lòng người hâm mộ tuần qua, khi chứng kiến trận chung kết giữa U19 Indonesia và Việt Nam được tường thuật trực tiếp trên VTV6.
Mới tránh "giận cá chém thớt”, tức mình bực mình không tự giải quyết được phải bung bét cảm xúc bị động ảnh hưởng tới người khác…Nhà trường là nơi lãnh bổn phận dạy dỗ này khi các gia đình hiện tại ba má quá bận mưu sinh.
Đội Á quân giải U19 Đông Nam Á 2013 nhận giải thưởng fair play là hoàn toàn xứng đáng. Thầy thuốc, đay, công an, luật sư, người bán hàng…, những ngành nghề liên quan trực tiếp tới tầng lớp và người dân cũng rất cần được trang bị kiến thức tâm lý, xã hội và kỹ năng xử lý tình huống.
Nhưng có gì đó hụt hẫng trong giáo dục những kỹ năng bảo vệ mình và danh dự cộng đồng rất sát sườn, rất quan yếu cho thanh thiếu niên Lâu nay, là những vấn đề họ phải ứng phó khi trưởng thành. Mổ xẻ phân tích nó và dạy người ta cách kiểm soát chế ngự, kỹ năng hóa giải những thói xấu đố kỵ, hiếu thắng, ích kỷ và bất nhẫn đó… Có hiểu biết và có kỹ năng ứng xử mới biết thứ lỗi cho người khác, dung thứ cho mình khi gặp sự cố, khi bị stress.
Không ai có thể toàn diện. Thanh Như. Vậy có gì cần nói thêm khi nhớ tới trận chung kết oanh liệt "thua mà thắng” của đội U19 mới đây trong lòng người hâm mộ nước nhà.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét