Bất chấp những nỗ lực của cơ quan quản lý, lạm thu đang dần "thích nghi" để ứng phó với dư luận từng lớp, bằng cách chia nhỏ các khoản thu, thu đều trong cả niên học, biến tướng thành các nguồn thu khác. Hiệu quả của những biện pháp trên đến đâu phải chờ thực tế trả lời. Có cách nào để cải thiện tình trạng này khi việc huy động sự đóng góp của bố mẹ học trò đã, đang và sẽ là nguồn kinh phí chẳng thể thiếu cho các hoạt động giáo dục? Đã có những giải pháp cực đoan được đưa ra như giải thể ban đại diện cha mẹ học sinh, có những giải pháp duy ý chí như phụ huynh thực hành quyền chối từ đóng góp các khoản thu mà mình thấy không hợp lý, có những giải pháp kinh tế như tăng học phí để nhà trường đủ trang trải mọi hoạt động mà không phải thu thêm bất kỳ khoản nào khác, có giải pháp hành chính như xử lý nghiêm những cán bộ quản lý trường để xảy ra lạm thu… Mới đây, Đề án "Xây dựng mô hình hội đồng giám sát của cộng đồng ở trường học" từng được trao giải thưởng tại Chương trình sáng kiến gian tham nhũng Việt Nam năm 2013, do Thanh tra Chính phủ và Ngân hàng Thế giới tổ chức đã được Sở GD-ĐT Hà Nội bằng lòng thử nghiệm.
Đó là kết quả của sự thế trong công tác quản lý, sự vào cuộc của các lực lượng xã hội hay vì bác mẹ học sinh đã ưng ý lạm thu như một hiện tượng không có giải pháp giải quyết triệt để? Lạm thu là vì có thu. Lý do có nhiều. Bên cạnh đó, định mức chi cho mỗi học trò cũng đang tăng, hiện ở mức cao nhất cả nước, đã giúp cho các nhà trường dành được 20% ngân sách cho các khoản chi liền.
Ngoại giả, trong chỉ thị niên học gửi các địa phương, Bộ cũng có những quy định về thu, chi, đồng thời yêu cầu UBND các tỉnh, thị thành chỉ đạo ngành giáo dục, các cơ sở giáo dục trong việc thực hiện đúng các quy định của quốc gia với đề nghị tuyệt đối không để xảy ra tình trạng lạm thu, gây bức xúc trong dư luận, nhất là vào đầu năm học mới.
Các địa phương cũng đã ban hành những chỉ thị, quy định để chống lạm thu.
Nếu phát hiện những sai phạm, hội đồng có quyền đề nghị nhà trường làm rõ. Hoặc có những hoạt động giáo dục sẽ không thể khai triển nếu không có sự tương trợ từ bác mẹ học sinh như dạy tiếng Anh.
Làm thế nào để vẫn có thể thu nhưng không dễ dẫn đến lạm thu là một câu hỏi không dễ đáp bởi nó phụ thuộc đốn vào "Tâm" và "Tầm" của giám hiệu các trường và sự "gan dạ" của lãnh đạo ngành giáo dục.
Loại trừ "động cơ" kinh tế, thì duyên do có thể là họ mỏi mệt với những thủ tục tài chính nhiều khi mang tính hình thức và lắm nhiêu khê trong khi dùng tiền phụ huynh dễ quyết toán hơn. Cũng có thể, các trường muốn tần tiện tiền ngân sách để được trích lập quỹ từ khoản kiệm ước xài này, biến tiền của Nhà nước thành tiền tài tập thể để chi cho cha những ngày lễ tết, thưởng cho những tiết dạy hay, hỗ trợ kinh phí để anh chị em đi nghỉ hè… Nguồn kinh phí này còn phải chi cho những khoản không quyết toán được vào ô, mục nào theo quy định khắt khe của tài chính, đẵn để đẹp lòng cấp trên.
Bộ GD-ĐT đã đưa ra 4 giải pháp chống lạm thu, như cơ sở giáo dục phải thực hành tần tiện và san sớt để đảm bảo hoạt động; xây dựng văn bản pháp lý để quản lý thu trong dài, trong đó có Thông tư 55 về thu của phụ huynh học trò, Thông tư 29 về tình nguyện; đảm bảo 3 công khai để kiểm soát các nguồn thu và phối hợp quản lý.
Ban đại diện bác mẹ học trò không được quyên của người học hoặc gia đình người học các khoản đóng góp xây dựng cơ sở vật chất, ủng hộ phục vụ trực tiếp cho hoạt động của nhà trường. Giải pháp này đang được kỳ vọng sẽ góp phần làm cho việc chi thu trong nhà trường minh bạch, hợp lý, hiệu quả. Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Phạm Vũ Luận đã nhận rằng: "Vấn đề lạm thu ở các dài luôn là vấn đề bức xúc của người dân.
Công bằng mà nói, tiếng kêu về gánh nặng tiền trường đầu năm ở Hà Nội năm học này đã ít đi. Phải thu vì không thể làm gì nếu không có tiền trong khi nguồn kinh phí chính yếu cho các nhà trường là từ ngân sách không đủ để chi cho mọi hoạt động giáo dục nội khóa, ngoại khóa, thẳng băng và đột xuất.
Ngay từ niên học 2013-2014, mô hình này được thí điểm tại 5 trường công lập, đại diện cho các cấp học trên địa bàn quận Hoàng Mai. Nhưng rõ ràng, nếu các khoản thu đều hợp lý và được sáng tỏ thu - chi thì sẽ không có những tiếng phàn nàn và khái niệm lạm thu không có lý do để tồn tại. Trong không ít trường hợp, ban đại diện đã trở nên "cánh tay nối dài" của cha, làm bình phong cho các khoản thu của nhà trường.
Đây là khoản thu do nhà trường triển khai nên các quy định về quản lý ít nhiều sẽ điều chỉnh tới. Không thể phủ nhận hiệu quả của sự đầu tư này nhưng rõ ràng không phải phụ huynh nào cũng đủ điều kiện để đóng góp, khi vào đầu năm phải phát sinh ít thì vài trăm, nhiều thì vài triệu.
Tuy nhiên, sự phối hợp bây giờ đẵn là lo hiếu hỉ với thầy cô, nhà trường và đáp ứng các yêu cầu của trường, của lớp. Vấn đề là ở chỗ, thế nà khoản thu hợp lý và làm sao để minh bạch? thực tế cho thấy, lạm thu nhiều nhất là quỹ của bố mẹ học trò và khoản từng lớp hóa giáo dục, trong đó tính hợp lý và sự minh bạch ở khoản thu tầng lớp hóa thường dễ kiểm soát hơn.
Để quản lý hoạt động của tổ chức này, Bộ GD-ĐT đã có Thông tư số 55/2011/TT-BGDĐT ngày 22-11-2011 về Điều lệ Ban đại diện bố mẹ học trò, trong đó quy định những hoạt động, nhiệm vụ và trách nhiệm của ban đại diện bác mẹ học sinh. Nhưng có một điều đã rõ là lạm thu đã trở thành căn bệnh kinh niên nên tìm được thuốc đặc trị không dễ.
Bộ cũng nhận được nhiều văn bản yêu cầu của các sở về vấn đề này nhưng vẫn rất khó "chữa" do bệnh đã nhờn thuốc". Các sở, ngành cũng đã có nhiều văn bản chỉ đạo, nhiều biện pháp đưa ra để giải quyết vấn đề. Trên thực tiễn cũng đang tồn tại một hiện tượng, có những hiệu trưởng thích tiêu bằng tiền xã hội hóa hơn tiền ngân sách.
Hội đồng giám sát cộng đồng với các thành viên là đại diện hội cha mẹ học sinh, đại diện hội cựu giáo chức, hội khuyến học, hội cựu chiến binh, hội nữ giới phường, xã sẽ được thành lập để giám sát việc sử dụng và quản lý các khoản tiền do bác mẹ học sinh đóng góp. Trên thực tế, trong các khoản thu mà các trường đã tổ chức kêu gọi sự đóng góp của bố mẹ học trò có những khoản hợp lý mà không hợp pháp.
Với mức đầu tư này, các hiệu trưởng đã có thể tăng cường cho cơ sở vật chất mà không phải mong đợi vào nguồn đóng góp của phụ huynh. Thêm nữa, trong những năm gần đây, Hà Nội đã rất quan hoài đầu tư cho giáo dục, biểu hiện rõ nhất ở kinh phí dành cho cải tạo, xây mới trường lớp, mua sắm trang thiết bị mỗi năm một tăng. Thế nhưng trên thực tại, núp dưới danh nghĩa tầng lớp hóa giáo dục và hình thức tình nguyện, câu chuyện tiền trường vẫn tiếp diễn, trở thành nỗi ám ảnh của xã hội, gánh nặng với phụ huynh học sinh.
Tuy nhiên, vẫn có nơi này, nơi khác nảy sinh "nhu cầu" mà tiền tài quốc gia không thể đáp ứng, đơn cử như sắm bảng tương tác, máy chiếu, lắp điều hòa.
Ban đại diện ba má học sinh là một tổ chức của dân chúng, do phụ huynh cử ra thay mặt họ lo kết hợp với thầy và nhà trường trong việc giáo dục học trò.
Khó minh bạch nhất hiện chính là quỹ của bố mẹ học trò. Nhưng hợp lý vì nó đích thực cấp thiết và mang lại lợi ích cho học sinh. Thiếu các giá trị vô hình này thì mục đích hữu hình là sự minh bạch sẽ khó mà đạt được. Không hợp pháp vì nó không có trong bất kỳ văn bản mang tính pháp quy nào của quốc gia.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét